Degradacja od zabrudzenia (soiling loss) to spadek mocy generowanej przez panel fotowoltaiczny spowodowany warstwą pyłu, pyłków, sadzy lub odchodów ptasich na jego powierzchni, a nie starzeniem się ogniw. W Polsce, w zależności od lokalizacji, może to oznaczać stratę od 2 do nawet 25 procent rocznej produkcji energii.
Dlaczego brud kradnie więcej energii niż wynika z jego grubości
Cienka warstwa pyłu rozproszonego równomiernie obniża moc proporcjonalnie do tego, ile światła blokuje — to strata liniowa i stosunkowo niegroźna. Znacznie gorszy jest brud punktowy: liść, plama ptasiego odchodu czy zacieniony róg panelu. Ogniwa w module fotowoltaicznym są połączone szeregowo, więc jedno mocno zacienione ogniwo ogranicza prąd całego łańcucha, a nadmiar energii z sąsiednich ogniw zamienia się w cieple w tzw. hot-spot. Punktowe zabrudzenie może więc obniżyć moc całego panelu bardziej niż równomierna warstwa kurzu pokrywająca dziesięciokrotnie większą powierzchnię.
Co przyspiesza a co spowalnia efekt
- Niski kąt nachylenia paneli (poniżej 15 stopni) sprzyja zaleganiu pyłu, bo deszcz go nie spłukuje samoczynnie
- Bliskość pól uprawnych, dróg gruntowych i terenów przemysłowych zwiększa depozyt pyłu i pyłków w sezonie wiosennym
- Twarda woda pozostawia po wyschnięciu osad kamienia wapiennego, który sam w sobie staje się dodatkową warstwą matującą szkło
- Regularne, łagodne deszcze naturalnie czyszczą panele nachylone powyżej 15 stopni, ograniczając potrzebę mycia ręcznego
Do mycia paneli fotowoltaicznych stosuje się wyłącznie wodę zdemineralizowaną lub czystą oraz miękkie szczotki bez detergentów — środki myjące i twarda woda pozostawiają osad, który z czasem pogarsza przepuszczalność szkła bardziej niż sam brud.
Najczęściej zadawane pytania
Jak często trzeba czyścić panele fotowoltaiczne?
W większości lokalizacji w Polsce wystarcza jedno do dwóch mycie w roku, najlepiej wiosną po sezonie pylenia. W okolicach pól uprawnych lub dróg gruntowych może być potrzebne częstsze czyszczenie.
Czy warto montować systemy automatycznego czyszczenia paneli?
Opłaca się przy dużych instalacjach farm fotowoltaicznych w regionach suchych i zapylonych, gdzie straty przekraczają kilkanaście procent rocznie. Dla domowej instalacji dachowej zwykle wystarczy okresowe mycie ręczne.