Gastronomia

Jak dbać o czystość w winiarni i browarze rzemieślniczym, żeby nie zepsuć smaku napoju?

W winiarni i browarze najważniejsze jest zwalczanie biofilmu w tankach i rurociągach oraz unikanie chloru, który w kontakcie z korkiem czy drewnem może wywołać nieusuwalną skazę smakową (TCA) – z pomocą przychodzą mycie CIP i bezpłukowe środki dezynfekujące. Czas czytania: ok. 7 min.

W winiarni i browarze czystość ocenia się nie wzrokiem, a smakiem gotowego produktu – niewidoczny biofilm w rurociągu czy nieprawidłowo dobrany środek dezynfekujący mogą po kilku tygodniach objawić się jako obca nuta zapachowa w winie lub piwie, gdy jest już za późno na korektę. Dlatego procedury sanitarne w tych branżach są dużo bardziej rygorystyczne niż w typowej gastronomii, a jeden konkretny środek – chlor – jest tam praktycznie zakazany.

Biofilm w tankach fermentacyjnych i rurociągach

Resztki drożdży, białek i cukrów przyklejone do ścianek tanku czy węża tworzą podłoże, na którym rozwijają się dzikie drożdże (Brettanomyces), bakterie kwasu mlekowego i octowego. Te mikroorganizmy w małych stężeniach są nieszkodliwe zdrowotnie, ale radykalnie zmieniają profil smakowy – Brettanomyces daje nuty „stajni" i „mokrego siana", bakterie octowe psują wino w kierunku octu. Biofilm najczęściej gromadzi się w martwych przestrzeniach: kolankach węży, zaworach, uszczelkach kranów rozlewowych.

Dlaczego chlor jest zakazany w winiarniach i browarach

Chlor w kontakcie z fenolami obecnymi w drewnie (korek, beczki dębowe) i niektórymi związkami z pleśni może wytworzyć 2,4,6-trichloroanizol (TCA) – związek wykrywalny przez ludzki nos w koncentracji rzędu części na bilion, odpowiedzialny za tzw. „korkowy" posmak wina. Nawet ślad chloru użytego do mycia skrzynek czy podłogi w pomieszczeniu z beczkami może skazić całą partię. Z tego powodu profesjonalne winiarnie i browary rzemieślnicze wykluczają środki chlorowe z pomieszczeń magazynowania i rozlewu, zastępując je preparatami na bazie nadtlenku kwasu octowego (PAA) czy jodoforów.

CIP – mycie w obiegu zamkniętym

EtapŚrodekCel
1. Płukanie wstępneWodaUsunięcie grubych resztek organicznych
2. Mycie alkaliczneNaOH lub preparat alkalicznyRozpuszczenie białek, tłuszczów, biofilmu organicznego
3. Płukanie międzyetapoweWodaUsunięcie resztek środka alkalicznego
4. Mycie kwasoweKwas azotowy/fosforowyUsunięcie kamienia piwnego/osadu mineralnego
5. DezynfekcjaPAA lub jodoforRedukcja mikrobiologiczna przed napełnieniem

Alternowanie środka alkalicznego i kwasowego jest kluczowe – sam środek alkaliczny usuwa osad organiczny, ale nie radzi sobie z tzw. kamieniem piwnym (osadem szczawianu wapnia i innych minerałów), który z czasem staje się kryjówką dla drobnoustrojów odporną na standardową dezynfekcję.

Dezynfekcja bezpłukowa przed rozlewem

Nadtlenek kwasu octowego (PAA) rozkłada się do wody, kwasu octowego i tlenu, więc nie trzeba go płukać przed napełnieniem tanku produktem – to ogranicza ryzyko ponownego zakażenia mikrobiologicznego, które mogłoby nastąpić przy płukaniu wodą z sieci niekontrolowanej mikrobiologicznie. Czas kontaktu i temperatura mają tu większe znaczenie niż w klasycznej gastronomii, bo błąd ujawni się dopiero w gotowym produkcie, długo po myciu.

Zapach preparatu dezynfekującego pozostały w wężu czy kranie rozlewowym to najczęstsza, niewidzialna przyczyna „chemicznej" nuty w młodym piwie z kranu – dokładne płukanie międzyetapowe i kontrola resztkowego stężenia środka to element, który amatorskie mikrobrowary najczęściej zaniedbują.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zwykły płyn dezynfekujący na bazie chloru można stosować w winiarni?

Nie jest to rekomendowane – ryzyko powstania trichloroanizolu (TCA) i skażenia produktu posmakiem „korkowym" jest realne, zwłaszcza w pomieszczeniach z drewnem czy korkiem. Standardem branżowym są preparaty na bazie nadtlenku kwasu octowego lub jodoforów.

Co to jest kamień piwny i czy zwykłe mycie go usuwa?

To osad mineralny (głównie szczawian wapnia) osadzający się na ściankach tanków i rurociągów – standardowe mycie alkaliczne go nie rozpuszcza, potrzebny jest etap mycia kwasowego w cyklu CIP.

Dlaczego dezynfekcja bezpłukowa jest preferowana przed rozlewem?

Bo eliminuje etap płukania wodą, który mógłby ponownie wprowadzić mikroorganizmy z sieci wodociągowej do już zdezynfekowanego układu tuż przed kontaktem z produktem.

Potrzebujesz doradztwa przy wdrożeniu planu higieny?

Skontaktuj się z ekspertami Centrum Higieny Efekt w Katowicach — dobierzemy najlepsze, najtańsze i kompleksowe rozwiązanie dla Twojego obiektu.

Zamów wycenę →