Higiena w klinice dla zwierząt egzotycznych różni się od standardowej weterynarii psów i kotów jednym kluczowym faktem: znaczna część pacjentów – gady, w mniejszym stopniu ptaki – jest bezobjawowym nosicielem patogenów przenoszonych na ludzi, przede wszystkim salmonelli. U gadów skolonizowanie przewodu pokarmowego przez Salmonella spp. bywa naturalnym, stałym stanem, niepowiązanym z żadną chorobą zwierzęcia, więc każdy gad traktowany jest jako potencjalne źródło zakażenia niezależnie od tego, czy wygląda zdrowo.
Strefowanie gabinetu według grupy zwierząt
Dobra praktyka to rozdzielenie kolejek i – jeśli układ pomieszczeń pozwala – blatów zabiegowych na trzy strumienie: ssaki drobne (gryzonie, króliki, fretki), ptaki oraz gady i płazy. Rozdzielenie nie wynika z estetyki, a z różnicy w spektrum patogenów: ptaki przenoszą chlamydiozę i mogą być źródłem grzybicy układu oddechowego, gady – salmonellę i czasem pełzakowicę. Jeden wspólny blat bez dezynfekcji między gatunkami staje się mostem transmisji, którego u psów i kotów praktycznie nie ma, bo ich flora patogenna jest w większości gatunkowo swoista.
Dezynfekcja powierzchni – dlaczego zwykły preparat nie wystarczy
Salmonella i wirusy ptasie, w tym wirus choroby Newcastle czy poliomawirusy, wymagają preparatów o potwierdzonym spektrum B, V i najlepiej z aktywnością wobec form przetrwalnikowych, bo terraria i inkubatory dla gadów utrzymują wilgotność i temperaturę sprzyjające przetrwaniu drobnoustrojów znacznie dłużej niż suche powierzchnie gabinetu psiego. Preparaty dezynfekcyjne o szerokim spektrum, jak te z oferty chefekt.pl przeznaczone do służby zdrowia i weterynarii, powinny mieć czas działania podany rozdzielnie dla bakterii i wirusów – warto wybierać ten dłuższy z podanych czasów jako punkt odniesienia przy planowaniu przerwy między pacjentami.
Mycie rąk także bez kontaktu z krwią
- Mycie rąk wodą i mydłem po każdym kontakcie z gadem, nawet jeśli badanie odbyło się w rękawicach – salmonella przenosi się też przez aerozol i kontakt z terrarium
- Rękawice nitrylowe zmieniane między pacjentami różnych gatunków, nie tylko różnych osobników
- Osobne ręczniki lub wyłącznie ręczniki jednorazowe w strefie gadów – tekstylny ręcznik wielorazowy w tej strefie to typowy błąd przenoszący patogen do kolejnego stanowiska
- Zakaz jedzenia i picia w pomieszczeniu z terrariami kwarantannowymi
Kwarantanna i odpad – gdzie kończy się higiena, a zaczyna epidemiologia
Nowo przyjęte zwierzę egzotyczne, zwłaszcza importowane, powinno przejść przez odrębne pomieszczenie kwarantanny z własnym zestawem sprzętu do czyszczenia – wiadrem, mopem, szczotką – które nie wraca do wspólnego obiegu bez dezynfekcji termicznej. Podściółka, ściółka i odchody z terrariów kwarantannowych trafiają do zamykanych worków, bo suszenie i rozdrabnianie odpadu w otwartym koszu generuje pył zawierający bakterie, który łatwo unosi się w powietrzu klimatyzowanego gabinetu.
Najczęstszy błąd w klinikach mieszanych to trzymanie jednego wspólnego termometru bezdotykowego i jednej wagi dla wszystkich gatunków bez dezynfekcji między użyciami – to niewielkie powierzchnie, ale mają bezpośredni kontakt z każdym pacjentem tego dnia.
Najczęściej zadawane pytania
Czy zdrowy, bezobjawowy gaz może przenosić salmonellę?
Tak, i jest to sytuacja typowa, nie wyjątkowa. Bezobjawowe nosicielstwo salmonelli u gadów bywa stałym elementem ich naturalnej flory jelitowej, więc każdy gad w klinice powinien być traktowany jako potencjalny nosiciel niezależnie od wyników badań czy wyglądu.
Czy dezynfekcja terrarium wymaga innych środków niż dezynfekcja blatu zabiegowego?
Terraria wymagają preparatów bez pozostałości toksycznych dla zwierzęcia po spłukaniu i dokładnym osuszeniu, w przeciwieństwie do blatu, który może zostać z warstwą aktywnej substancji do czasu następnego użycia. Zawsze trzeba przestrzegać czasu kontaktu i etapu spłukania wodą.
Jak często dezynfekować sprzęt do mierzenia temperatury i wagi między pacjentami różnych gatunków?
Po każdym pacjencie, a przy zmianie gatunku szczególnie rygorystycznie – wystarczy przetarcie chusteczką dezynfekującą o krótkim czasie działania, ale musi się to odbywać systematycznie, nie tylko przy widocznym zabrudzeniu.