Gabinet kosmetyczny i fryzjerski musi mieć wdrożone procedury na trzech oddzielnych poziomach: mycie, czyli usuwanie widocznych zabrudzeń, dezynfekcję, czyli redukcję liczby drobnoustrojów na powierzchniach i narzędziach niekontaktujących się z krwią, oraz sterylizację, czyli całkowite wyjałowienie narzędzi wielokrotnego użytku, które przecinają skórę - cążków do skórek, ostrzy, igieł do mikropigmentacji czy mezoterapii. Pomylenie tych trzech poziomów to najczęstszy błąd, jaki wychwytuje kontrola sanepidu, i jednocześnie najczęstsza przyczyna realnych zakażeń przenoszonych w gabinetach.
Mycie, dezynfekcja, sterylizacja - dlaczego to nie są synonimy
Mycie z użyciem wody i detergentu usuwa tłuszcz, naskórek i widoczny brud, ale nie eliminuje drobnoustrojów - jedynie zmniejsza ich liczbę mechanicznie, spłukując je z powierzchni. Dezynfekcja niszczy większość bakterii wegetatywnych, grzybów i część wirusów, ale nie działa na przetrwalniki bakteryjne (formy przetrwalnikowe są odporne na większość preparatów dezynfekcyjnych stosowanych rutynowo). Sterylizacja w autoklawie parowym klasy B jest jedynym procesem, który niszczy również przetrwalniki - dlatego to ona, a nie sama dezynfekcja, jest wymagana dla narzędzi mających kontakt z krwią lub uszkodzoną skórą.
Jakie narzędzia wymagają sterylizacji, a jakie wystarczy zdezynfekować
- Igły do mikrodermabrazji, mezoterapii, mikropigmentacji i elektrokoagulacji - obowiązkowa sterylizacja w autoklawie klasy B lub jednorazowe narzędzia sterylne z zapieczętowanego opakowania
- Cążki do skórek, frezy kosmetyczne, ostrza - sterylizacja, ponieważ regularnie dochodzi do mikrourazów i kontaktu z krwią
- Szczotki, grzebienie, pędzle do makijażu wielokrotnego użytku - wystarczy dokładne mycie i dezynfekcja preparatem o odpowiednim spektrum
- Powierzchnie robocze: blat, oparcia fotela, podłokietniki, uchwyty lamp - dezynfekcja po każdym kliencie, bez wyjątku
Spektrum działania preparatu - na co patrzeć na etykiecie
Oznaczenia B, F, V i Tbc na etykiecie preparatu dezynfekcyjnego informują o spektrum działania: B oznacza działanie bakteriobójcze, F grzybobójcze, V wirusobójcze, a Tbc prątkobójcze (obejmujące również prątki gruźlicy, znacznie trudniejsze do zniszczenia niż zwykłe bakterie). Do narzędzi i powierzchni w gabinecie kosmetycznym, gdzie dochodzi do mikrourazów naskórka, potrzebny jest preparat co najmniej BFV, a najlepiej z pełnym spektrum BFVTbc. Równie ważny jak samo spektrum jest czas kontaktu podany przez producenta - preparat musi pozostać na powierzchni wilgotny przez cały deklarowany czas, żeby zadziałał.
Najczęstszy błąd amatorski to wycieranie preparatu do sucha zaraz po spryskaniu. Jeśli etykieta mówi o 5 minutach działania, powierzchnia musi być mokra przez te 5 minut - przetarcie po 30 sekundach oznacza, że narzędzie tak naprawdę nie zostało zdezynfekowane, tylko zwilżone.
Rękawice i higiena rąk personelu
W gabinetach zaleca się rękawice nitrylowe zamiast lateksowych, ponieważ alergia kontaktowa na białka lateksu jest częsta zarówno wśród klientów, jak i wśród personelu wykonującego zabiegi po kilkanaście razy dziennie. Rękawice zmienia się między każdym klientem, a ręce myje się i dezynfekuje zarówno przed założeniem rękawic, jak i po ich zdjęciu - rękawica chroni klienta przed florą bakteryjną kosmetyczki, ale nie chroni samej kosmetyczki przy nakłuciu czy rozerwaniu materiału.
Odpady w gabinecie - jak je segregować
Igły, ostrza i inne przedmioty ostre trafiają do sztywnych, odpornych na przekłucie pojemników na odpady medyczne, oddawanych następnie do utylizacji przez uprawnioną firmę - nie do zwykłego kosza na śmieci. Na fotel lub leżankę warto stosować jednorazowe podkłady medyczne, wymieniane po każdym kliencie, co eliminuje konieczność dezynfekowania tapicerki po każdym zabiegu i skraca czas przygotowania stanowiska.
| Poziom czystości | Co eliminuje | Przykład zastosowania w gabinecie |
|---|---|---|
| Mycie | widoczne zabrudzenia, tłuszcz, kurz | blat, podłoga, umywalka |
| Dezynfekcja | większość bakterii, grzybów, część wirusów | fotel, uchwyty, narzędzia bez kontaktu z krwią |
| Sterylizacja | wszystkie drobnoustroje wraz z przetrwalnikami | narzędzia przecinające skórę: cążki, igły, ostrza |
Najczęściej zadawane pytania
Czy do dezynfekcji narzędzi kosmetycznych wystarczy zwykły alkohol?
Nie w pełni. Alkohol odparowuje zbyt szybko, żeby zapewnić deklarowany czas kontaktu, a przy tym nie działa na przetrwalniki i ma ograniczone działanie wobec niektórych wirusów. Do narzędzi wielokrotnego użytku potrzebny jest zarejestrowany preparat dezynfekcyjny o określonym spektrum i czasie działania, a narzędzia przecinające skórę i tak wymagają sterylizacji, nie samej dezynfekcji.
Jak często dezynfekować fotel i blat roboczy w gabinecie?
Po każdym kliencie, bez wyjątku - powierzchnie mające bezpośredni kontakt ze skórą kolejnej osoby liczą się jako punkty wysokiego ryzyka, niezależnie od tego, czy zabieg wiązał się z naruszeniem ciągłości skóry.
Czy rękawice trzeba zmieniać między każdym klientem?
Tak, a dodatkowo także w trakcie jednego zabiegu, jeśli doszło do kontaktu z krwią lub uszkodzeniem rękawicy. Rękawica zanieczyszczona przenosi drobnoustroje równie skutecznie jak niemyta ręka.